مشاوره نوعی ارتباط کلامی و غیر کلامی هدفدار است که به مراجع در تصمیم¬گیری هنگامی که توانایی عمل او تحت تاثیر احساسات قرار می گیرد، کمک می کند. فرآيند كمك به افراد عادي براي كسب سازگاري بهتربا خود و ديگران، رشد عاطفي و اجتماعي، استقلال و قبول مسئوليت است.
مشاوره موثر و کارآ به مراجع در کشف، ابراز، فهم و پذیرش احساساتش کمک می-کند.
مشاوره از آموزش متفاوت است، یک مشاوره خوب و مناسب مراجع محور است. یعنی مشاور فرآیند مشاوره را با رفتارها، شرایط و نیارهای خاص هر فرد شرکت کننده در فرآیند مشاوره متناسب می¬کند.
مشاوره رابطه‏اى حرفه‏اى بين مشاور و مراجع است كه پديده‏اى نو، و از دستاوردهاى دانش روان‏شناسى نوين به شمار مى‏رود. اما مشاوره در مفهوم گسترده عبارت است از: هدايت و كمك به انسان‏ها و راهنمايى خواستن از افراد صاحب‏نظر، كه در اسلام بدان سفارش و تأكيد فراوان شده است. اصول مشاوره در حقيقت، راهنماى عمل مشاور است كه فعاليت مشاوره را جهت مى‏دهد. از اين‏رو، براى جهت‏دار شدن فعاليت مشاوران، شناسايى اين اصول ضرورت دارد.
مشاوره کاربرد اصول بهداشت رواني، رشد، روان شناختي يا انساني، از طريق مداخله¬هاي عاطفي، شناختي، رفتاري يا سيستاماتيک ، همراه با استراتژي¬هاي که به سلامت جسمي و رواني، رشد شناختي، يا پيشرفت شغلي، و نيز به آسيب هاي رواني و فيزيکي مي پردازد.
اين تعريف چند نکته آشکار و نهان دارد که درک آنهاف هم براي مشاوران و هم براي مراجعان بسيار مهم است.
مشاوره به مسائل مربوط به سلامت فيزيکي و بهداشت رواني، رشد شخصي و شغلي و آسيب رواني و فيزيکي مي¬پردازد. به عبارت ديگر، مشاوران در زمينه هايي کار مي کنند که روابط را شامل مي شود، از جمله مشکلات موجود در روابط ميان فردي و درون فردي، به منظور يافتن معني و توان سازگاري مدارس، خانواده ها، محيط هاي شغلي و...
مشاوره، هم در مورد افراد که ظاهراً و عملاً عملکرد خوبي دارند و هم در مورد افرادي که به مشکلات جدي برخورده اند به کار مي رود. مشاوره به نيازهاي طيف وسيعي از مردم مي پردازد.
مراجعاني که نزد مشاوران مي آيد، مشکلات رشدي يا محيطي دارند و مشاوران، براي بهبود مشکلات يا سازگاري، به آنها کمک مي کنند. مشکلات اين افراد معمولاً با مداخله کوتاه مدت حل مي شوند. اما گاهي فرآيند حل مسائل ممکن است اختلالاتي را شامل شود که در کتاب مرجع انجمن روان پزشکي آمريکا، به نام dsm-5 وجود دارد.
مشاتوره بيان نظري دارد. مشاوران در مکتب هاي مختلفي آموزش ديده اند و رويکردهاي نظري متفاوتي دارند، مثل رويکرده هاي عاطفي، شناختي، رفتاري و سيستماتيک. آنها مي¬توانند از اين نظريه ها، براي کار با افراد، گروه¬ها و خانواده¬ها استفاده کنند.
مشاوره فرايندي است که مي تواند رشدي يا مداخله اي باشد. مشاوران به اهداف درمانجويان توجه دارند. بنابذ اين، مشاوره، انتخاب و تغيير است. در بعضي از موارد، مشاوره تمريني براي به دست روي دست نگذاشتن و اقدام عملي است.